“We laten liever zien wat geloof betekent dan er alleen over te praten”

Toen Jacoline als meisje van een jaar of twaalf op een camping een pleegmoeder ontmoette, gebeurde er iets wat ze nooit meer vergat. Terwijl de vrouw een baby in bad deed, vertelde ze over pleegzorg. Het raakte haar diep. "Ik wist meteen: dit ga ik later ook doen." In de jaren erna, kwam Jacoline steeds op verschillende manieren met pleegzorg in aanraking. En steeds was daar weer de gedachte: ooit wil ik ook pleegouder worden.

Jaren later woont Jacoline met haar man en drie kinderen in Hardinxveld-Giessendam. De gedachte van toen is nooit verdwenen. De man van Jacoline stond ook positief tegenover pleegzorg. “We hadden al drie kinderen, weinig tot geen zorgen over hen en ruimte in ons hart en huis en voldoende tijd om een plek te bieden aan een kind die dat nodig heeft.”

Inmiddels vangt het gezin al ruim elf jaar een jongen op van wie de moeder een islamitische achtergrond heeft. Zelf zijn Jacoline en haar man christelijk. Voor hen is dat nooit een reden geweest om iemand wel of niet te helpen. “Wij wilden een kind helpen, ongeacht afkomst of religie”, vertelt Jacoline. “Jezus hielp ook iedereen die op zijn pad kwam. Dat wilden wij ook doen.”

Het begon voor Jacoline en haar man met crisispleegzorg. Na twee maanden werd duidelijk dat het jongetje niet terug naar huis kon. Er moest een andere plek voor hem worden gezocht. “We hebben het met onze kinderen besproken. Zij waren meteen enthousiast. Het was voor hen ondenkbaar dit hij ons gezin weer zou verlaten. Hun reactie gaf ons vertrouwen. Natuurlijk was er onzekerheid, maar die heb je als ouder altijd. Ook bij je eigen kinderen weet je niet wat de toekomst brengt.”

Niet beslissen vóór een kind
In de jaren die volgden, speelde geloof regelmatig een rol. Soms in grote vragen of beslissingen, soms juist in kleine. Een van de eerste momenten waarop Jacoline en haar man daarmee werden geconfronteerd, was toen de moeder vroeg of haar zoon besneden mocht worden. “Dat vonden wij best een ingewikkelde vraag”, vertelt Jacoline. “Hij was oud genoeg om dingen te begrijpen. We wilden geen religieuze keuzes vóór hem maken.” In gesprek met hun pleegzorgbegeleider, bracht het Jacoline en haar man tot een belangrijk uitgangspunt dat nog steeds leidend is. “Wij doen allebei een stapje naar achteren. Wij hebben ervoor gekozen hem niet te laten dopen, terwijl wij dat misschien wel hadden gewild. Maar we laten hem dus ook niet besnijden. De moeder en wij als pleegouders laten nu ruimte voor zijn eigen weg.” Dat vraagt soms om terughoudendheid. Maar vooral om respect.

Meer laten zien dan vertellen
Jacoline is later theologie gaan studeren. Tijdens die studie ontdekte ze opnieuw hoe vaak zorg voor kwetsbare mensen terugkomt in het evangelie.
“Jezus had juist oog voor mensen die buiten de boot vielen. Dat besef is alleen maar sterker geworden.”
Toch probeert ze haar geloof niet op te leggen. “Ik zeg altijd maar: we laten de moeder van onze pleegzoon liever zien wat christendom is met een hogedrukspuit (als we haar helpen in de tuin) dan met mooie woorden.” Ze lacht als ze het zegt, maar de boodschap is serieus. “Wij willen niet zozeer vertellen waar we voor staan, maar liever het laten zien in wie we zijn en wat we voor anderen doen. Zo willen we van betekenis zijn voor de mensen om ons heen.”

Voor Jacoline is misschien wel een van de belangrijkste lessen van pleegzorg: een kind helpen betekent niet dat je de plek van zijn ouders inneemt. “Het mooiste wat je voor een pleegkind kunt doen, is investeren in een goede relatie met zijn eigen ouders. We zoeken het goede voor haar zoon. We willen dat moeder en kind een band houden. We zien haar echt als zijn moeder.”

Respect zit vaak in kleine dingen
In elf jaar tijd leerden Jacoline en de moeder elkaar ook steeds beter kennen. Niet doordat ze alle verschillen wegpoetsten, maar juist doordat ze nieuwsgierig bleven naar elkaar. Jacoline verdiepte zich in de islam. Ze wilde begrijpen wat belangrijk is voor de moeder van haar pleegzoon. “Dat werd enorm gewaardeerd.”

Andersom groeide ook het vertrouwen. De moeder vroeg bijvoorbeeld om haar zoon geen varkensvlees te laten eten. Dat respecteert het pleeggezin nog steeds. Wanneer zij komt eten, haalt Jacoline halalvlees. “Kleine dingen maken vaak het verschil”, vertelt ze. “Daarmee laat ik zien: ik neem jou serieus.”

Ook bij feestdagen zoeken ze naar ruimte voor elkaar. De jongen kan belangrijke islamitische feestdagen met zijn moeder vieren, terwijl hij tegelijkertijd opgroeit in een christelijk gezin. “Je hoeft verschillen niet glad te strijken. Sterker nog: ik denk dat je juist veel van elkaar kunt leren als je ze erkent.”

Meer overeenkomsten dan verschillen
Waar buitenstaanders soms vooral verschillen zien, ontdekte Jacoline ook veel overeenkomsten. “Zorgen voor kwetsbare mensen, omzien naar armen, aandacht hebben voor elkaar; dat zijn waarden die in zowel het christendom als de islam belangrijk zijn.”

In de loop van de jaren groeide het wederzijdse begrip. Waar er in het begin soms meer afstand was, ontstond steeds meer openheid. “We hebben stappen naar elkaar gezet. Daardoor ontdek je hoeveel overeenkomsten er eigenlijk zijn.”

Wat als ik in jouw wieg had gelegen?
Pleegzorg heeft niet alleen het leven van een kind beïnvloed. Het heeft ook Jacoline zelf veranderd. “Door pleegzorg kom je in contact met mensen die je anders nooit zou ontmoeten. Dat verbreedt je blik enorm.” Ze denkt aan het levensverhaal van de moeder. Aan de moeilijke omstandigheden waarin zij opgroeide. Aan de uitdagingen waarmee zij te maken kreeg.

“Vroeger kon ik soms denken: waarom heeft iemand bepaalde keuzes gemaakt? Inmiddels kijk ik daar anders naar. Dan denk ik bij mezelf: wat als ik in jouw wieg had gelegen? Had ik het dan zoveel beter gedaan?”
Het is een vraag die haar nederig maakt. “Dat ik dit kan doen, is geen eigen verdienste. We zijn allemaal mensen, met onze eigen kwetsbaarheid.”

Een veilige haven
Als Jacoline één boodschap zou mogen meegeven aan andere pleeggezinnen, dan is het deze: blijf nieuwsgierig naar elkaar. “Verdiep je in elkaars achtergrond. Ga het gesprek aan. En probeer ouders zoveel mogelijk recht te doen in hun rol.”

Want uiteindelijk draait het volgens haar niet om verschillen in geloof of cultuur. Het draait bij pleegzorg om iets veel fundamentelers. Dat een kind weet dat het geliefd is.
“Ongeacht welke keuzes hij later maakt, weet hij dat hij altijd welkom is. Dat hij een veilige haven heeft.”

En misschien is dat wel precies wat thuis betekent. Niet dat iedereen hetzelfde denkt of gelooft. Maar dat er ruimte is voor wie je bent, en voor waar je vandaan komt. Dat je elkaar vasthoudt, juist in de verschillen.

Boektip van Jacoline: Thuis geven
Volgens Jacoline is het boek Thuis geven van Gert Vierwind en Daniëlle van de Koot een aanrader voor christenen die zich willen verdiepen in pleegzorg, gezinshuiszorg of het bieden van een thuis aan kwetsbare kinderen. Het boek onderzoekt hoe christelijke pleegouders een gastvrij thuis bieden aan kinderen en jongeren die vaak een andere levensovertuiging hebben. Daarbij worden onderzoeksgegevens gecombineerd met persoonlijke praktijkverhalen en theologische reflecties van pleegouders.

Aan de hand van deze verhalen laten de auteurs zien wat het betekent om ruimte te maken voor een kind, hoe geloof daarin een rol kan spelen en hoe gastvrijheid en zorg voor een ander vorm krijgen in het dagelijks leven. Juist de herkenbare dilemma’s en ervaringen maken het volgens Jacoline een waardevol boek voor iedereen die nadenkt over pleegzorg vanuit een christelijke achtergrond.